Besluit
De handleiding en de webtool voorzien een gestructureerde aanpak om veranderingen in ecosysteemdiensten als gevolg van veranderingen in landgebruik in kwalitatieve, kwantitatieve en monetaire vorm te waarderen. Vooral in een vroeg stadium kan deze waardering een toegevoegde waarde zijn in het beslissingsproces, omdat ze goed de pro's en contra's van een project in kaart brengt.
De handleiding en de webtool zijn gebaseerd op de laatste stand van zaken op het gebied van wetenschappelijke kennis op vlak van kwantificerings- en waarderingstechnieken. Ze maken zoveel mogelijk gebruik van de kennis rond biofysische en chemische processen in ecosystemen. Ze bouwen voort op kennis en data beschikbaar voor Vlaanderen en ontlenen waar nodig informatie uit andere regio's of landen.
De handleiding en de webtool helpen om de sociaaleconomische baten van ecosystemen zichtbaar te maken. Ze bieden waarden die kunnen gebruikt worden in beslissingstools zoals een milieueffectenrapportage, een kosteneffectiviteitsanalyse, of een kosten-batenanalyse. Ze bieden een mogelijkheid om de indicatieve (positieve of negatieve) effecten op groene ruimte te beoordelen, en gebruiken daarbij methoden die voor vele potentiële gebruikers bruikbaar zijn.
De tool berekent niet de absolute waarde van natuur. Het Intergovernmental Panel for Biodiversity and Ecosystem services (IPBES) wees hier nog eens op in zijn waarde assessment in 2022 en op het belang om alle waarden mee te nemen in een beslissing en niet enkel de financiële baten. Zij benoemden drie groepen waarden: Intrinsieke waarde ( het belang van natuur voor het leven op aarde, los van specifieke noden van de mens), Instrumentele waarde (bijdrage van natuur aan de noden en wensen van mensen zoals bijv. hout, opslag van koolstof, waterkwaliteit, ruimte voor wandelen) en Relationele waarde: waarden die gelinkt zijn met hoe mensen verbonden zijn met natuur en met elkaar door de natuur bijv. identiteit, rust, spiritualiteit… Deze tool berekent de kwantificeerbare instrumentele waarde van natuur. Daarom moet de sociaaleconomische waarde van ecosystemen binnen een ruimer beslissingskader geplaatst worden naast andere niet-economische doelstellingen zoals instandhoudingsdoelstellingen, sociale context...
De handleiding en de webtool geven zoveel mogelijk inzicht in onzekerheden die bestaan in de wetenschap en met betrekking tot onze kennis over de toekomst. Dit doen we door een lage en hoge schatting te geven. Door het veranderen van de uitgangspunten (basisinformatie) kan de gebruiker indien gewenst een gevoeligheidsanalyse uitvoeren.
De kennis en de data rond ecosysteemdiensten zijn in volle ontwikkeling. Deze studie geeft een momentopname weer van de beschikbare kennis en data begin 2025. Deze handleiding en tool zijn een update van de eerste versie van de Natuurwaardeverkenner uit 2011. Het is de bedoeling om deze tool blijvend verder te actualiseren en aan te vullen.